Giảm 30% thuế TNCN, TNDN: Hướng dẫn Nghị định 398

Nghị định 398 đã hướng dẫn cụ thể điều gì?

Nghị định 398/2026/NĐ-CP ngày 29/10/2026 quy định chi tiết Nghị quyết 43/2026/QH16 về giảm thuế thu nhập cá nhân (TNCN) và thuế thu nhập doanh nghiệp (TNDN). Nghị định có hiệu lực từ ngày 29/10/2026, áp dụng cho kỳ tính thuế năm 2026 và năm 2027.

Điểm cần nhớ: mức giảm là 30% số thuế phải nộp thuộc phạm vi chính sách. Ngưỡng doanh thu không quá 10 tỷ đồng được xét theo từng năm tương ứng, không phải tổng doanh thu cộng gộp hai năm. Chính sách này không phải giảm thuế giá trị gia tăng hay giảm thuế TNCN từ tiền lương.

Cá nhân và hộ kinh doanh cần đáp ứng điều kiện nào?

Đối tượng gồm cá nhân cư trú có hoạt động sản xuất, kinh doanh, bao gồm người đăng ký hộ kinh doanh hoặc người được các thành viên hộ gia đình ủy quyền đại diện. Mức giảm tính trên thuế TNCN phát sinh từ toàn bộ hoạt động sản xuất, kinh doanh, không phân biệt phương pháp tính thuế.

Doanh thu dùng để xét điều kiện được xác định theo Điều 4, Điều 5 Nghị định 68/2026/NĐ-CP, đã được sửa đổi, bổ sung bởi Nghị định 141/2026/NĐ-CP. Khi có nhiều địa điểm, kênh bán hoặc bên khai thay, cần tổng hợp đầy đủ hoạt động của cá nhân để đối chiếu điều kiện, không chỉ nhìn riêng một cửa hàng.

Kê khai giảm thuế TNCN: Mẫu 01, 02 và 03

Cá nhân kinh doanh dự kiến doanh thu năm không quá 10 tỷ đồng kê khai phần giảm theo Mẫu số 01 kèm Nghị định, nộp cùng hồ sơ khai thuế quý, 6 tháng đầu năm, 6 tháng cuối năm hoặc năm theo kỳ khai áp dụng. Tổ chức, cá nhân khấu trừ, khai thay, nộp thay sử dụng Mẫu số 02 và nộp cùng tờ khai tương ứng theo tháng, quý hoặc từng lần phát sinh.

Nếu tổng doanh thu thực tế trong năm vượt 10 tỷ đồng, cá nhân không còn đủ điều kiện giảm; phải nộp bổ sung phần thuế đã được giảm và kê khai điều chỉnh theo Mẫu số 03 cùng hồ sơ của kỳ phát sinh doanh thu lũy kế vượt ngưỡng. Khoản bổ sung do xác định lại điều kiện này không tính tiền chậm nộp đến hạn nộp hồ sơ của kỳ đó. Đây không phải miễn tiền chậm nộp vô thời hạn.

Đã nộp tờ khai nhưng chưa giảm thuế thì sao?

Cá nhân đã kê khai nhưng chưa kê khai phần thuế được giảm có thể khai điều chỉnh, bổ sung hồ sơ hoặc xác định phần giảm khi quyết toán năm theo pháp luật quản lý thuế. Với cá nhân nộp thuế theo tỷ lệ trên doanh thu, khoản nộp thừa được xử lý cuối năm bằng bù trừ, hoàn trả hoặc hoàn trả kiêm bù trừ theo quy định.

Khi khai bổ sung hoặc có kết quả thanh tra, kiểm tra, kiểm toán làm tăng số thuế, phần tăng thêm vẫn được giảm 30% nếu còn đáp ứng điều kiện. Nếu số thuế phải nộp giảm xuống, phần giảm thuế phải được điều chỉnh tương ứng và xử lý tiền nộp thừa nếu có.

Doanh nghiệp: xét doanh thu nào và giảm trên số thuế nào?

Phạm vi gồm doanh nghiệp, hợp tác xã, liên hiệp hợp tác xã, đơn vị sự nghiệp và tổ chức khác thành lập theo pháp luật Việt Nam có hoạt động sản xuất, kinh doanh có thu nhập, thuộc đối tượng của Nghị quyết. Doanh thu xét ngưỡng gồm doanh thu bán hàng, cung cấp dịch vụ không bao gồm các khoản giảm trừ doanh thu, doanh thu tài chính và thu nhập khác. Đơn vị phụ thuộc, địa điểm kinh doanh được tính vào số liệu trên báo cáo tài chính tổng hợp năm.

Mức giảm 30% tính trên số thuế TNDN phải nộp của kỳ tính thuế. Nếu đang hưởng ưu đãi thuế, tính giảm trên số thuế còn phải nộp sau ưu đãi. Doanh nghiệp hình thành từ chia, tách sau ngày Nghị quyết có hiệu lực không được áp dụng nếu tổng doanh thu năm của các doanh nghiệp sau chia, tách vượt 10 tỷ đồng.

Tạm nộp theo quý và trường hợp doanh thu vượt ngưỡng

Doanh nghiệp dự kiến doanh thu năm không quá 10 tỷ đồng tự xác định số thuế được giảm khi tạm nộp TNDN hằng quý. Nếu doanh thu thực tế vượt ngưỡng, phải kê khai, nộp đủ phần thuế thiếu; tiền chậm nộp xử lý theo khoản 3 Điều 24 Nghị định 252/2026/NĐ-CP. Không áp dụng máy móc quy định về tiền chậm nộp của cá nhân cho doanh nghiệp.

Kỳ tính thuế đầu hoặc cuối ngắn hơn 3 tháng được cộng vào kỳ năm 2026 hoặc 2027 thì doanh thu và số thuế giảm được xác định cho 12 tháng của kỳ tương ứng theo Nghị định. Các điều chỉnh tăng, giảm thuế sau kê khai bổ sung hoặc thanh tra cũng phải điều chỉnh phần giảm 30% theo điều kiện thực tế.

Ví dụ tính và checklist trước khi kê khai

Ví dụ minh họa: một doanh nghiệp đủ điều kiện có số thuế TNDN phải nộp sau ưu đãi là 100 triệu đồng. Số được giảm là 100 triệu × 30% = 30 triệu đồng; còn phải nộp 70 triệu đồng. Không lấy doanh thu nhân 30% để ra số tiền được giảm.

Trước khi nộp: xác định đúng nhóm người nộp thuế; đối chiếu doanh thu từng năm; tính số thuế trước và sau giảm; chọn biểu mẫu và kỳ khai phù hợp; lưu bảng tính, chứng từ, tờ khai và xác nhận tiếp nhận. Với nhiều kênh bán, ưu đãi hoặc chia tách, nên đối chiếu hồ sơ với kế toán hoặc cơ quan thuế quản lý.

Gợi ý hành động